Bronnen over het leven van de profeet Mohammed

De levens van de stichters van de wereldreligies blijven voor historici vaak een mysterie. We weten echter wel meer over het leven van Mohammed dan over dat van Jezus Christus. Onder het merendeel van de historici bestaat er geen twijfel dat de profeet Mohammed daadwerkelijk geleefd heeft. Bewijs hiervoor is een Griekse tekst uit de vroege zevende eeuw waarin werd gesproken over een valse profeet onder de Saracenen. Toch blijft het erg moeilijk voor historici om met zekerheid wat over het leven van Mohammed te zeggen. De oorzaak daarvan zijn de bronnen die we tot onze beschikking hebben.[1]

De eerste islamitische literatuur over Mohammed komt uit de late achtste eeuw. Ruim vijf generaties na zijn dood omstreeks 632. Ook munten en inscripties vermelden de profeet pas vanaf vijftig jaar na zijn dood. Zijn boodschap en de verhalen over zijn leven werden in de vorm van orale overlevering doorgegeven. Hoewel het verloop van de overlevering vrij goed is gedocumenteerd verandert de inhoud van zulke overleveringen makkelijk door veranderende omstandigheden.[2] Bovendien heeft er bij het verzamelen en opschrijven van de orale verhalen ook redactie en selectie plaatsgevonden.[3]

De Koran geeft ons weinig informatie over het leven van de profeet. Uitspraken van Mohammed worden beschreven, maar de context waarin deze zijn gedaan ontbreekt. Het taalgebruik is daarnaast vaak obscuur en vaag.[4] Zo wordt er bijvoorbeeld gesproken van ‘de gelovigen’ en ‘de verdorvenen’ zonder dat duidelijk is naar wie deze termen verwijzen.[5]

Een groot probleem met de islamitische teksten is dat ze zijn geschreven met een bepaald doel voor ogen. Zo is het doel van de uitspraken en daden van Mohammed in de Hadith het legitimeren van islamitische wetten en doctrines. Dit is ook van toepassing op de overleveringen van het leven van Mohammed die door vroege islamitische schrijvers zijn verzameld.[6] Het doel van dit soort verhalen is om de interpretatie van bepaalde Koranverzen te verduidelijken. Ibn Ishaak’s verhaal ‘de grote leugen’, waarin Aïsja valselijk wordt beschuldigd van overspel, bied bijvoorbeeld context voor de Koranverzen in soera 24 over de consequenties van laster en overspel.[7] In dit verhaal gebruikt de Soenniet Ishaak bovendien ook de persoon van Ali als een van de lasteraars om het Sjiisme minder legitimiteit te geven.[8]

Tot slot is er weinig bekend over de geografische context van de boodschap van Mohammed. Over het midden van het Arabisch schiereiland is in die tijd niets geschreven door de Perzen of de Byzantijnen. Ook zijn er geen niet-islamitische bronnen over het Mekka van voor de Islamitische verovering. Wat zou kunnen wijzen op een door doctrine gemotiveerde, latere keuze voor Mekka als locatie van de openbaringen van Mohammed.[9]

We weten met zekerheid dat Mohammed geleefd heeft en in grote lijnen ook wat zijn boodschap was, maar we weten vrijwel niets over de context van zijn boodschap met enige zekerheid. De grote afstand in chronologie tussen de beschreven gebeurtenissen en het opschrijven van de verhalen betekent dat we als historici voorzichtig moeten zijn met het trekken van conclusies. Het feit dat alle teksten zijn geschreven met een ander doel dan het feitelijk documenteren van het leven van Mohammed is daarvoor een van de belangrijkste oorzaken.[10]

Bronnen

[1] Patricia Crone, ‘What do we actually know about Mohammed’, Open Democracy, (geraadpleegd 23 februari 2019).
[2] Ibidem.
[3] Wim Raven, ‘Biography of the Prophet’, Encyclopedia of Islam, (geraadpleegd 23 februari 2019).
[4] Patricia Crone, ‘What do we actually know about Mohammed’.
[5] De Koran: Een weergave van de betekenis van de Arabische tekst in het Nederlands, vert. Fred Leemhuis (Houten 1989) 238-239.
[6] Wim Raven, ‘Biography of the Prophet’.
[7] De Koran, 238-239.
[8] Ibn Ishaak, Het leven van Mohammed, vert. Wim Raven (Amsterdam 2000) 179-186;
Patricia Crone, ‘What do we actually know about Mohammed’.
[9] Patricia Crone, ‘What do we actually know about Mohammed’.
[10] Ibidem.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *